Zambiya Tarım Profili
Zambiya için FAOSTAT verileriyle tarım alanları, bitkisel ve hayvansal üretim, dünya sıralamaları ve Türkiye ile karşılaştırma (2024).
Tarım alanı
23,8 milyon ha
dünyada 47. / 195
Ekili alan
3,8 milyon ha
tarım alanının %16,1'i
Tarımsal GSYH
717 milyon $
dünyada 138. / 186
Dünya ilk 3
0 ürün
ilk 10'da 1 ürün
Öne Çıkanlar
- En çok üretilen: Şeker Kamışı 4,9 mn t, Manyok 3,1 mn t, Mısır (Dane) 1,5 mn t
- Tarım alanı Türkiye'nin %61,7'si · dünyada 47.
- Verim ortak 23 üründen 3 tanesinde Türkiye'den yüksek (Mısır (Dane): 221 / 1.026 kg/da)
Arazi Kullanımı
Hektar (ha); FAOSTAT 2024 (yoksa 2023).
| Kalem | Zambiya (ha) | Türkiye (ha) | Türkiye'ye göre |
|---|---|---|---|
| Ülke yüzölçümü | 75.261.200 | 78.535.000 | %95,8 |
| Tarım alanı | 23.840.490 | 38.640.000 | %61,7 |
| Ekili alan (işlenen + kalıcı ürün) | 3.840.490 | 24.024.000 | %16 |
| İşlenen tarım alanı | 3.800.000 | 20.224.000 | %18,8 |
| Kalıcı ürün alanı (bağ-bahçe vb.) | 40.490 | 3.799.000 | %1,1 |
| Çayır ve mera | 20.000.000 | 14.617.000 | 1,4 kat |
| Sulama altyapısı olan alan | 155.890 | 7.204.000 | %2,2 |
| Organik tarım alanı | 33.720 | 241.000 | %14 |
| Orman alanı | 44.971.450 | 22.688.680 | 2 kat |
Tarım ve Ekonomi
Dünya Bankası (WDI): tarım, ormancılık ve balıkçılık katma değeri (cari ABD doları), bunun GSYH içindeki payı ve tarımın istihdamdaki payı. Sıra 2024 değeri olan ülkeler arasındadır.
Tarımsal GSYH
717 milyon $
dünyada 138. / 186 · Türkiye 79,1 milyar $
GSYH içindeki payı
%2,8
dünyada 124. / 186 · Türkiye %5,8
İstihdamdaki payı
%55,3
dünyada 16. / 181 · Türkiye %14,6
Bitkisel Üretim
FAOSTAT 2024. Dünya sırası o üründe veri bildiren ülkeler arasındadır (Çin anakarası, Tayvan, Hong Kong ve Makao ayrı). Verim üretimin hasat alanına bölünmesidir.
| Ürün | Üretim | Hasat alanı (ha) | Verim (kg/da) | Dünya sırası (üretim) | Dünya payı | Türkiye üretimi | Türkiye verimi (kg/da) | Türkiye dünya sırası (üretim) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tahıllar · 6 kalem | ||||||||
| Mısır (Dane) | 1.511.143 ton | 684.402 | 221 | 53. / 162 | %0,12 | 8.100.000 | 1.026 | 19. / 162 |
| Buğday | 198.886 ton | 28.052 | 709 | 73. / 121 | %0,02 | 20.800.000 | 300 | 10. / 121 |
| Çeltik | 24.566 ton | 23.162 | 106 | 90. / 115 | %0 | 1.019.000 | 791 | 42. / 115 |
| Darı | 15.390 ton | 18.220 | 84 | 41. / 74 | %0,05 | 3.774 | 380 | 56. / 74 |
| Arpa | 8.154 ton | 1.261 | 647 | 86. / 99 | %0,01 | 8.100.000 | 254 | 6. / 99 |
| Sorgum (Dane) | 2.865 ton | 4.524 | 63 | 83. / 107 | %0 | 96 | 800 | 100. / 107 |
| Baklagiller · 4 kalem | ||||||||
| Fasulye (Kuru) | 38.937 ton | 69.668 | 56 | 53. / 106 | %0,13 | 279.000 | 304 | 21. / 106 |
| Diğer Baklagiller | 31.225 ton | 65.996 | 47 | 30. / 105 | %0,7 | 4.059 | 126 | 62. / 105 |
| Bambara Fasulyesi | 2.154 ton | 2.897 | 74 | 9. / 9 | %0,91 | – | – | – |
| Börülce (Kuru) | 1.083 ton | 3.584 | 30 | 31. / 41 | %0,01 | – | – | – |
| Yağlı Tohumlar · 3 kalem | ||||||||
| Soya | 169.700 ton | 157.796 | 108 | 34. / 102 | %0,04 | 180.000 | 412 | 32. / 102 |
| Yerfıstığı | 87.655 ton | 129.357 | 68 | 35. / 108 | %0,15 | 246.796 | 428 | 26. / 108 |
| Ayçiçeği | 44.128 ton | 103.777 | 43 | 35. / 74 | %0,08 | 2.195.000 | 226 | 5. / 74 |
| Kök ve Yumru Bitkiler · 3 kalem | ||||||||
| Manyok | 3.127.778 ton | 267.331 | 1.170 | 19. / 97 | %0,91 | – | – | – |
| Tatlı Patates | 83.542 ton | 29.784 | 280 | 48. / 112 | %0,09 | – | – | – |
| Patates | 34.153 ton | 1.631 | 2.094 | 117. / 151 | %0,01 | 6.900.000 | 3.525 | 11. / 151 |
| Sebzeler · 3 kalem | ||||||||
| Diğer Taze Sebzeler | 366.120 ton | 46.268 | 791 | 46. / 176 | %0,13 | 664.835 | 1.696 | 31. / 176 |
| Soğan (Kuru) | 41.224 ton | 2.561 | 1.610 | 89. / 138 | %0,04 | 2.632.000 | 4.008 | 6. / 138 |
| Domates | 25.982 ton | 2.675 | 971 | 109. / 167 | %0,01 | 14.617.000 | 8.017 | 3. / 167 |
| Meyveler · 5 kalem | ||||||||
| Diğer Tropik Meyveler | 85.031 ton | 20.482 | 415 | 22. / 78 | %0,36 | – | – | – |
| Diğer Meyveler | 27.010 ton | 6.141 | 440 | 72. / 136 | %0,07 | 723.870 | 1.861 | 13. / 136 |
| Ananas | 10.688 ton | 1.412 | 757 | 51. / 85 | %0,04 | – | – | – |
| Portakal | 4.152 ton | 902 | 460 | 89. / 115 | %0,01 | 1.610.000 | 3.106 | 13. / 115 |
| Muz | 684 ton | 158 | 433 | 107. / 117 | %0 | 875.000 | 6.773 | 26. / 117 |
| Çay, Kahve ve Kakao · 2 kalem | ||||||||
| Kahve (Çiğ) | 8.796 ton | 8.126 | 108 | 36. / 78 | %0,08 | – | – | – |
| Çay (Yaş) | 971 ton | 687 | 141 | 39. / 46 | %0 | 1.414.000 | 1.745 | 5. / 46 |
| Endüstri Bitkileri · 3 kalem | ||||||||
| Şeker Kamışı | 4.893.717 ton | 47.200 | 10.368 | 31. / 94 | %0,25 | – | – | – |
| Tütün | 20.768 ton | 12.837 | 162 | 27. / 118 | %0,34 | 108.000 | 138 | 10. / 118 |
| Pamuk (Kütlü) | 9.072 ton | 10.367 | 88 | 50. / 83 | %0,01 | 2.243.000 | 480 | 8. / 83 |
| Baharat ve Aromatik Bitkiler · 3 kalem | ||||||||
| Diğer Baharat ve Aromatik Bitkiler | 2.559 ton | 2.512 | 102 | 30. / 65 | %0,08 | 366.338 | 1.135 | 2. / 65 |
| Kırmızı Biber (Kuru) | 433 ton | 435 | 100 | 52. / 56 | %0,01 | 16.151 | 234 | 25. / 56 |
| Karabiber | 63 ton | 74 | 85 | 43. / 47 | %0,01 | – | – | – |
Hayvancılık
Hayvan varlığı baş (kanatlılar adet, arı kovan); et, süt, yumurta ve bal ton. Verim: ette karkas ağırlığı, sütte sağılan hayvan başına süt, yumurtada tavuk başına yumurta; yanında hayvan başına verimde dünya sırası.
| Ürün | Üretim / sayı | Kesilen, sağılan ya da yumurtlayan hayvan | Verim (hayvan başına) | Dünya sırası (üretim) | Dünya payı | Türkiye üretimi | Türkiye verimi | Türkiye dünya sırası (üretim) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hayvan Varlığı · 7 kalem | ||||||||
| Tavuk | 41.553.000 adet | – | – | 68. / 179 | %0,15 | 379.627.000 | – | 11. / 179 |
| Keçi | 6.011.286 baş | – | – | 33. / 180 | %0,51 | 10.822.084 | – | 22. / 180 |
| Sığır | 4.887.687 baş | – | – | 53. / 189 | %0,31 | 16.824.208 | – | 20. / 189 |
| Domuz | 1.501.285 baş | – | – | 54. / 170 | %0,16 | 1.724 | – | 167. / 170 |
| Koyun | 330.243 baş | – | – | 111. / 176 | %0,02 | 44.080.584 | – | 7. / 176 |
| Arı Kovanı | 60.600 kovan | – | – | 69. / 98 | %0,06 | 8.961.975 | – | 3. / 98 |
| Eşek | 2.261 baş | – | – | 85. / 104 | %0 | 65.003 | – | 36. / 104 |
| Et · 5 kalem | ||||||||
| Sığır Eti | 221.927 ton | 1.374.009 kesilen | 162 kg/hayvan · 119. / 188 | 49. / 188 | %0,32 | 1.483.042 | 292 kg/hayvan | 8. / 188 |
| Tavuk Eti | 51.237 ton | 50.201.000 kesilen | 1,02 kg/hayvan · 126. / 187 | 105. / 188 | %0,04 | 2.512.131 | 1,84 kg/hayvan | 9. / 188 |
| Domuz Eti | 35.946 ton | 816.935 kesilen | 44 kg/hayvan · 139. / 170 | 74. / 170 | %0,03 | – | – | – |
| Keçi Eti | 17.032 ton | 1.375.540 kesilen | 12 kg/hayvan · 101. / 169 | 44. / 169 | %0,22 | 99.532 | 19 kg/hayvan | 10. / 169 |
| Koyun Eti | 928 ton | 66.287 kesilen | 14 kg/hayvan · 110. / 175 | 119. / 175 | %0,01 | 509.539 | 23 kg/hayvan | 4. / 175 |
| Süt · 1 kalem | ||||||||
| İnek Sütü | 525.394 ton | 403.800 sağılan | 1.301 kg/hayvan · 109. / 182 | 89. / 182 | %0,07 | 21.040.442 | 3.380 kg/hayvan | 10. / 182 |
| Yumurta, Bal ve Diğer · 3 kalem | ||||||||
| Tavuk Yumurtası | 66.299 ton | 11.304.000 yumurtlayan | 113 adet/hayvan · 104. / 169 | 73. / 172 | %0,07 | 1.322.193 | 194 adet/hayvan | 9. / 172 |
| Bal | 881 ton | – | – | 85. / 121 | %0,04 | 95.492 | – | 3. / 121 |
| Balmumu | 37 ton | – | – | 42. / 43 | %0,06 | 3.316 | – | 6. / 43 |
Türkiye ile Karşılaştırma
Zambiya ile Türkiye'nin ortak 23 bitkisel ürünü, Zambiya üretimine göre sıralı. Verim kg/da (üretim / hasat alanı). "Verim oranı" 1 kattan büyükse Zambiya verimi Türkiye'den yüksektir. Değerler FAOSTAT'tır; Türkiye'nin FAO alanı TÜİK hasat edilen alanıdır, bu yüzden buradaki Türkiye verimi sitenin Türkiye bölümlerindeki (ekilen alan esaslı) verimden biraz yüksek olabilir.
| Ürün | Zambiya üretimi (ton) | Türkiye üretimi (ton) | Üretim oranı | Zambiya verimi | Türkiye verimi | Verim oranı |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mısır (Dane) | 1.511.143 | 8.100.000 | %18,7 | 221 | 1.026 | %21,5 |
| Diğer Taze Sebzeler | 366.120 | 664.835 | %55,1 | 791 | 1.696 | %46,7 |
| Buğday | 198.886 | 20.800.000 | %0,96 | 709 | 300 | 2,4 kat |
| Soya | 169.700 | 180.000 | %94,3 | 108 | 412 | %26,1 |
| Yerfıstığı | 87.655 | 246.796 | %35,5 | 68 | 428 | %15,8 |
| Ayçiçeği | 44.128 | 2.195.000 | %2 | 43 | 226 | %18,8 |
| Soğan (Kuru) | 41.224 | 2.632.000 | %1,6 | 1.610 | 4.008 | %40,2 |
| Fasulye (Kuru) | 38.937 | 279.000 | %14 | 56 | 304 | %18,4 |
| Patates | 34.153 | 6.900.000 | %0,49 | 2.094 | 3.525 | %59,4 |
| Diğer Baklagiller | 31.225 | 4.059 | 7,7 kat | 47 | 126 | %37,6 |
| Diğer Meyveler | 27.010 | 723.870 | %3,7 | 440 | 1.861 | %23,6 |
| Domates | 25.982 | 14.617.000 | %0,18 | 971 | 8.017 | %12,1 |
| Çeltik | 24.566 | 1.019.000 | %2,4 | 106 | 791 | %13,4 |
| Tütün | 20.768 | 108.000 | %19,2 | 162 | 138 | 1,2 kat |
| Darı | 15.390 | 3.774 | 4,1 kat | 84 | 380 | %22,2 |
| Pamuk (Kütlü) | 9.072 | 2.243.000 | %0,4 | 88 | 480 | %18,2 |
| Arpa | 8.154 | 8.100.000 | %0,1 | 647 | 254 | 2,5 kat |
| Portakal | 4.152 | 1.610.000 | %0,26 | 460 | 3.106 | %14,8 |
| Sorgum (Dane) | 2.865 | 96 | 30 kat | 63 | 800 | %7,9 |
| Diğer Baharat ve Aromatik Bitkiler | 2.559 | 366.338 | %0,7 | 102 | 1.135 | %9 |
| Çay (Yaş) | 971 | 1.414.000 | %0,07 | 141 | 1.745 | %8,1 |
| Muz | 684 | 875.000 | %0,08 | 433 | 6.773 | %6,4 |
| Kırmızı Biber (Kuru) | 433 | 16.151 | %2,7 | 100 | 234 | %42,5 |
Kaynak: FAOSTAT QCL (üretim, hasat alanı, hayvan varlığı) ve RL (arazi), erişim 11 Ekim 2026; tarımsal GSYH, GSYH ve istihdam payları Dünya Bankası WDI. Türkiye değerleri karşılaştırma tutarlı olsun diye FAOSTAT'tan alınmıştır; sitenin il ve ilçe bölümlerindeki TÜİK rakamlarından küçük farklar olabilir.