Tacikistan Tarım Profili
Tacikistan için FAOSTAT verileriyle tarım alanları, bitkisel ve hayvansal üretim, dünya sıralamaları ve Türkiye ile karşılaştırma (2024).
Öne Çıkanlar
- Dünya sıralamasında 3. Kayısı
- En çok üretilen: Patates 1,3 mn t, Buğday 880,7 bin t, Soğan (Kuru) 725,9 bin t
- Tarım alanı Türkiye'nin %10,1'i · dünyada 95.
- Verim ortak 42 üründen 13 tanesinde Türkiye'den yüksek (Patates: 1.996 / 3.525 kg/da)
- Türkiye ile ikisi de dünya ilk 10'unda: Kayısı
Arazi Kullanımı
Hektar (ha); FAOSTAT 2024 (yoksa 2023).
| Kalem | Tacikistan (ha) | Türkiye (ha) | Türkiye'ye göre |
|---|---|---|---|
| Ülke yüzölçümü | 14.137.900 | 78.535.000 | %18 |
| Tarım alanı | 3.887.500 | 38.640.000 | %10,1 |
| Ekili alan (işlenen + kalıcı ürün) | 1.050.300 | 24.024.000 | %4,4 |
| İşlenen tarım alanı | 845.300 | 20.224.000 | %4,2 |
| Kalıcı ürün alanı (bağ-bahçe vb.) | 205.000 | 3.799.000 | %5,4 |
| Çayır ve mera | 2.837.200 | 14.617.000 | %19,4 |
| Sulama altyapısı olan alan | 748.660 | 7.204.000 | %10,4 |
| Fiilen sulanan alan | 568.130 | 4.914.000 | %11,6 |
| Organik tarım alanı | 66.660 | 241.000 | %27,7 |
| Orman alanı | 424.200 | 22.688.680 | %1,9 |
Tarım ve Ekonomi
Dünya Bankası (WDI): tarım, ormancılık ve balıkçılık katma değeri (cari ABD doları), bunun GSYH içindeki payı ve tarımın istihdamdaki payı. Sıra 2024 değeri olan ülkeler arasındadır.
Bitkisel Üretim
FAOSTAT 2024. Dünya sırası o üründe veri bildiren ülkeler arasındadır (Çin anakarası, Tayvan, Hong Kong ve Makao ayrı). Verim üretimin hasat alanına bölünmesidir.
| Ürün | Üretim | Hasat alanı (ha) | Verim (kg/da) | Dünya sırası (üretim) | Dünya payı | Türkiye üretimi | Türkiye verimi (kg/da) | Türkiye dünya sırası (üretim) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tahıllar · 8 kalem | ||||||||
| Buğday | 880.734 ton | 270.641 | 325 | 53. / 121 | %0,11 | 20.800.000 | 300 | 10. / 121 |
| Mısır (Dane) | 340.000 ton | 21.465 | 1.584 | 84. / 162 | %0,03 | 8.100.000 | 1.026 | 19. / 162 |
| Arpa | 165.000 ton | 70.000 | 236 | 55. / 99 | %0,12 | 8.100.000 | 254 | 6. / 99 |
| Çeltik | 163.549 ton | 12.218 | 1.339 | 70. / 115 | %0,02 | 1.019.000 | 791 | 42. / 115 |
| Yulaf (Dane) | 2.661 ton | 1.959 | 136 | 58. / 73 | %0,01 | 390.000 | 274 | 16. / 73 |
| Çavdar | 292 ton | 97 | 301 | 53. / 62 | %0 | 257.000 | 285 | 10. / 62 |
| Darı | 174 ton | 60 | 290 | 69. / 74 | %0 | 3.774 | 380 | 56. / 74 |
| Sorgum (Dane) | 53 ton | 17 | 312 | 103. / 107 | %0 | 96 | 800 | 100. / 107 |
| Baklagiller · 4 kalem | ||||||||
| Fasulye (Kuru) | 29.662 ton | 4.113 | 721 | 56. / 106 | %0,1 | 279.000 | 304 | 21. / 106 |
| Diğer Baklagiller | 12.765 ton | 2.577 | 495 | 49. / 105 | %0,29 | 4.059 | 126 | 62. / 105 |
| Bezelye (Kuru) | 11.662 ton | 8.750 | 133 | 46. / 94 | %0,08 | 5.353 | 318 | 55. / 94 |
| Mercimek | 1.006 ton | 565 | 178 | 31. / 43 | %0,01 | 405.000 | 167 | 6. / 43 |
| Yağlı Tohumlar · 6 kalem | ||||||||
| Yerfıstığı | 13.835 ton | 3.506 | 395 | 58. / 108 | %0,02 | 246.796 | 428 | 26. / 108 |
| Ayçiçeği | 13.000 ton | 5.000 | 260 | 45. / 74 | %0,02 | 2.195.000 | 226 | 5. / 74 |
| Aspir | 6.374 ton | 3.919 | 163 | 12. / 17 | %0,92 | 29.000 | 114 | 7. / 17 |
| Susam | 1.181 ton | 753 | 157 | 56. / 69 | %0,02 | 14.439 | 71 | 33. / 69 |
| Kolza (Kanola) | 124 ton | 219 | 57 | 62. / 64 | %0 | 61.664 | 318 | 39. / 64 |
| Soya | 21 ton | 63 | 33 | 99. / 102 | %0 | 180.000 | 412 | 32. / 102 |
| Kök ve Yumru Bitkiler · 1 kalem | ||||||||
| Patates | 1.263.948 ton | 63.315 | 1.996 | 40. / 151 | %0,32 | 6.900.000 | 3.525 | 11. / 151 |
| Sebzeler · 9 kalem | ||||||||
| Soğan (Kuru) | 725.904 ton | 20.122 | 3.608 | 29. / 138 | %0,67 | 2.632.000 | 4.008 | 6. / 138 |
| Karpuz | 669.819 ton | 20.957 | 3.196 | 20. / 123 | %0,64 | 3.198.000 | 5.055 | 3. / 123 |
| Domates | 462.080 ton | 15.691 | 2.945 | 47. / 167 | %0,25 | 14.617.000 | 8.017 | 3. / 167 |
| Havuç ve Şalgam | 357.005 ton | 8.547 | 4.177 | 21. / 129 | %0,79 | 895.209 | 6.023 | 6. / 129 |
| Diğer Taze Sebzeler | 341.769 ton | 5.703 | 5.993 | 49. / 176 | %0,12 | 664.835 | 1.696 | 31. / 176 |
| Hıyar | 218.517 ton | 6.783 | 3.222 | 24. / 133 | %0,25 | 1.742.900 | 5.293 | 3. / 133 |
| Lahana | 120.859 ton | 3.062 | 3.947 | 46. / 145 | %0,16 | 912.839 | 4.239 | 11. / 145 |
| Fasulye (Taze) | 29.650 ton | 4.014 | 739 | 29. / 104 | %0,11 | 507.061 | 1.376 | 4. / 104 |
| Sarımsak (Taze) | 14.565 ton | 934 | 1.559 | 45. / 103 | %0,05 | 50.870 | 2.338 | 26. / 103 |
| Meyveler · 9 kalem | ||||||||
| Kayısı | 313.052 ton | 102.928 | 304 | 3. / 65 | %6,8 | 1.269.000 | 833 | 1. / 65 |
| Üzüm | 289.931 ton | 47.509 | 610 | 31. / 91 | %0,38 | 3.468.000 | 932 | 7. / 91 |
| Elma | 277.717 ton | 46.740 | 594 | 38. / 92 | %0,28 | 4.420.185 | 2.674 | 3. / 92 |
| Diğer Meyveler | 33.806 ton | 8.490 | 398 | 69. / 136 | %0,09 | 723.870 | 1.861 | 13. / 136 |
| Şeftali ve Nektarin | 31.278 ton | 12.298 | 254 | 42. / 79 | %0,11 | 1.179.041 | 2.032 | 3. / 79 |
| Limon | 4.771 ton | 340 | 1.403 | 70. / 106 | %0,02 | 1.730.000 | 3.187 | 5. / 106 |
| Erik | 3.508 ton | 10.766 | 33 | 65. / 87 | %0,03 | 376.000 | 1.742 | 6. / 87 |
| Portakal | 1.833 ton | 119 | 1.540 | 98. / 115 | %0 | 1.610.000 | 3.106 | 13. / 115 |
| İncir | 1.221 ton | 322 | 379 | 34. / 48 | %0,09 | 375.000 | 639 | 1. / 48 |
| Kabuklu Yemişler · 3 kalem | ||||||||
| Badem | 3.165 ton | 4.277 | 74 | 24. / 47 | %0,08 | 200.000 | 259 | 4. / 47 |
| Diğer Kabuklu Yemişler | 1.560 ton | 972 | 160 | 48. / 65 | %0,14 | 2.945 | 252 | 40. / 65 |
| Fındık | 994 ton | 800 | 124 | 20. / 32 | %0,08 | 717.000 | 96 | 1. / 32 |
| Endüstri Bitkileri · 2 kalem | ||||||||
| Pamuk (Kütlü) | 253.182 ton | 123.037 | 206 | 21. / 83 | %0,35 | 2.243.000 | 480 | 8. / 83 |
| Tütün | 379 ton | 211 | 180 | 95. / 118 | %0,01 | 108.000 | 138 | 10. / 118 |
| Baharat ve Aromatik Bitkiler · 1 kalem | ||||||||
| Karabiber | 35.760 ton | 1.710 | 2.091 | 8. / 47 | %3,8 | – | – | – |
Hayvancılık
Hayvan varlığı baş (kanatlılar adet, arı kovan); et, süt, yumurta ve bal ton. Verim: ette karkas ağırlığı, sütte sağılan hayvan başına süt, yumurtada tavuk başına yumurta; yanında hayvan başına verimde dünya sırası.
| Ürün | Üretim / sayı | Kesilen, sağılan ya da yumurtlayan hayvan | Verim (hayvan başına) | Dünya sırası (üretim) | Dünya payı | Türkiye üretimi | Türkiye verimi | Türkiye dünya sırası (üretim) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hayvan Varlığı · 11 kalem | ||||||||
| Tavuk | 11.877.000 adet | – | – | 108. / 179 | %0,04 | 379.627.000 | – | 11. / 179 |
| Koyun | 4.283.000 baş | – | – | 54. / 176 | %0,31 | 44.080.584 | – | 7. / 176 |
| Sığır | 2.789.212 baş | – | – | 70. / 189 | %0,18 | 16.824.208 | – | 20. / 189 |
| Keçi | 2.226.215 baş | – | – | 61. / 180 | %0,19 | 10.822.084 | – | 22. / 180 |
| Arı Kovanı | 274.320 kovan | – | – | 39. / 98 | %0,27 | 8.961.975 | – | 3. / 98 |
| Eşek | 115.836 baş | – | – | 32. / 104 | %0,21 | 65.003 | – | 36. / 104 |
| At | 91.626 baş | – | – | 52. / 143 | %0,16 | 70.360 | – | 55. / 143 |
| Tavşan | 44.000 baş | – | – | 38. / 50 | %0,02 | 50.000 | – | 35. / 50 |
| Manda | 15.744 baş | – | – | 29. / 47 | %0,01 | 162.051 | – | 20. / 47 |
| Domuz | 400 baş | – | – | 169. / 170 | %0 | 1.724 | – | 167. / 170 |
| Deve | 60 baş | – | – | 46. / 46 | %0 | 1.137 | – | 40. / 46 |
| Et · 5 kalem | ||||||||
| Sığır Eti | 313.639 ton | 887.582 kesilen | 353 kg/hayvan · 8. / 188 | 39. / 188 | %0,45 | 1.483.042 | 292 kg/hayvan | 8. / 188 |
| Koyun Eti | 89.548 ton | 6.493.172 kesilen | 14 kg/hayvan · 110. / 175 | 25. / 175 | %0,78 | 509.539 | 23 kg/hayvan | 4. / 175 |
| Tavuk Eti | 47.381 ton | 20.898.000 kesilen | 2,27 kg/hayvan · 10. / 187 | 108. / 188 | %0,04 | 2.512.131 | 1,84 kg/hayvan | 9. / 188 |
| Diğer Memeli Etleri | 1.741 ton | – | – | 26. / 38 | %0,11 | 706 | – | 33. / 38 |
| Domuz Eti | 6 ton | 161 kesilen | 40 kg/hayvan · 143. / 170 | 170. / 170 | %0 | – | – | – |
| Süt · 2 kalem | ||||||||
| İnek Sütü | 1.177.381 ton | 1.473.480 sağılan | 799 kg/hayvan · 135. / 182 | 70. / 182 | %0,15 | 21.040.442 | 3.380 kg/hayvan | 10. / 182 |
| Keçi Sütü | 57.901 ton | 236.219 sağılan | 245 kg/hayvan · 17. / 103 | 41. / 109 | %0,28 | 482.247 | 99 kg/hayvan | 7. / 109 |
| Yumurta, Bal ve Diğer · 4 kalem | ||||||||
| Tavuk Yumurtası | 70.872 ton | 4.865.000 yumurtlayan | 260 adet/hayvan · 39. / 169 | 70. / 172 | %0,08 | 1.322.193 | 194 adet/hayvan | 9. / 172 |
| Yapağı (Yün) | 7.860 ton | – | – | 33. / 69 | %0,46 | 84.270 | – | 4. / 69 |
| Bal | 4.883 ton | – | – | 45. / 121 | %0,25 | 95.492 | – | 3. / 121 |
| İpek Böceği Kozası | 1.414 ton | – | – | 9. / 22 | %0,3 | 85 | – | 14. / 22 |
Türkiye ile Karşılaştırma
Tacikistan ile Türkiye'nin ortak 42 bitkisel ürünü, Tacikistan üretimine göre sıralı. Verim kg/da (üretim / hasat alanı). "Verim oranı" 1 kattan büyükse Tacikistan verimi Türkiye'den yüksektir. Değerler FAOSTAT'tır; Türkiye'nin FAO alanı TÜİK hasat edilen alanıdır, bu yüzden buradaki Türkiye verimi sitenin Türkiye bölümlerindeki (ekilen alan esaslı) verimden biraz yüksek olabilir.
| Ürün | Tacikistan üretimi (ton) | Türkiye üretimi (ton) | Üretim oranı | Tacikistan verimi | Türkiye verimi | Verim oranı |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Patates | 1.263.948 | 6.900.000 | %18,3 | 1.996 | 3.525 | %56,6 |
| Buğday | 880.734 | 20.800.000 | %4,2 | 325 | 300 | 1,1 kat |
| Soğan (Kuru) | 725.904 | 2.632.000 | %27,6 | 3.608 | 4.008 | %90 |
| Karpuz | 669.819 | 3.198.000 | %20,9 | 3.196 | 5.055 | %63,2 |
| Domates | 462.080 | 14.617.000 | %3,2 | 2.945 | 8.017 | %36,7 |
| Havuç ve Şalgam | 357.005 | 895.209 | %39,9 | 4.177 | 6.023 | %69,3 |
| Diğer Taze Sebzeler | 341.769 | 664.835 | %51,4 | 5.993 | 1.696 | 3,5 kat |
| Mısır (Dane) | 340.000 | 8.100.000 | %4,2 | 1.584 | 1.026 | 1,5 kat |
| Kayısı | 313.052 | 1.269.000 | %24,7 | 304 | 833 | %36,5 |
| Üzüm | 289.931 | 3.468.000 | %8,4 | 610 | 932 | %65,5 |
| Elma | 277.717 | 4.420.185 | %6,3 | 594 | 2.674 | %22,2 |
| Pamuk (Kütlü) | 253.182 | 2.243.000 | %11,3 | 206 | 480 | %42,8 |
| Hıyar | 218.517 | 1.742.900 | %12,5 | 3.222 | 5.293 | %60,9 |
| Arpa | 165.000 | 8.100.000 | %2 | 236 | 254 | %92,9 |
| Çeltik | 163.549 | 1.019.000 | %16 | 1.339 | 791 | 1,7 kat |
| Lahana | 120.859 | 912.839 | %13,2 | 3.947 | 4.239 | %93,1 |
| Diğer Meyveler | 33.806 | 723.870 | %4,7 | 398 | 1.861 | %21,4 |
| Şeftali ve Nektarin | 31.278 | 1.179.041 | %2,7 | 254 | 2.032 | %12,5 |
| Fasulye (Kuru) | 29.662 | 279.000 | %10,6 | 721 | 304 | 2,4 kat |
| Fasulye (Taze) | 29.650 | 507.061 | %5,8 | 739 | 1.376 | %53,7 |
| Sarımsak (Taze) | 14.565 | 50.870 | %28,6 | 1.559 | 2.338 | %66,7 |
| Yerfıstığı | 13.835 | 246.796 | %5,6 | 395 | 428 | %92,2 |
| Ayçiçeği | 13.000 | 2.195.000 | %0,59 | 260 | 226 | 1,2 kat |
| Diğer Baklagiller | 12.765 | 4.059 | 3,1 kat | 495 | 126 | 3,9 kat |
| Bezelye (Kuru) | 11.662 | 5.353 | 2,2 kat | 133 | 318 | %41,9 |
| Aspir | 6.374 | 29.000 | %22 | 163 | 114 | 1,4 kat |
| Limon | 4.771 | 1.730.000 | %0,28 | 1.403 | 3.187 | %44 |
| Erik | 3.508 | 376.000 | %0,93 | 33 | 1.742 | %1,9 |
| Badem | 3.165 | 200.000 | %1,6 | 74 | 259 | %28,6 |
| Yulaf (Dane) | 2.661 | 390.000 | %0,68 | 136 | 274 | %49,7 |
| Portakal | 1.833 | 1.610.000 | %0,11 | 1.540 | 3.106 | %49,6 |
| Diğer Kabuklu Yemişler | 1.560 | 2.945 | %53 | 160 | 252 | %63,7 |
| İncir | 1.221 | 375.000 | %0,33 | 379 | 639 | %59,4 |
| Susam | 1.181 | 14.439 | %8,2 | 157 | 71 | 2,2 kat |
| Mercimek | 1.006 | 405.000 | %0,25 | 178 | 167 | 1,1 kat |
| Fındık | 994 | 717.000 | %0,14 | 124 | 96 | 1,3 kat |
| Tütün | 379 | 108.000 | %0,35 | 180 | 138 | 1,3 kat |
| Çavdar | 292 | 257.000 | %0,11 | 301 | 285 | 1,1 kat |
| Darı | 174 | 3.774 | %4,6 | 290 | 380 | %76,4 |
| Kolza (Kanola) | 124 | 61.664 | %0,2 | 57 | 318 | %17,8 |
| Sorgum (Dane) | 53 | 96 | %55,2 | 312 | 800 | %39 |
| Soya | 21 | 180.000 | %0,01 | 33 | 412 | %8,1 |
Kaynak: FAOSTAT QCL (üretim, hasat alanı, hayvan varlığı) ve RL (arazi), erişim 11 Ekim 2026; tarımsal GSYH, GSYH ve istihdam payları Dünya Bankası WDI. Türkiye değerleri karşılaştırma tutarlı olsun diye FAOSTAT'tan alınmıştır; sitenin il ve ilçe bölümlerindeki TÜİK rakamlarından küçük farklar olabilir.